Ngày 21/9/2026, tại Phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (Bộ Công Thương) phối hợp cùng UBND tỉnh Đắk Lắk, Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam và Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội thảo cấp vùng “Thúc đẩy phát triển công nghệ, thiết bị, sản phẩm công nghiệp môi trường và mô hình cụm công nghiệp sinh thái khu vực miền Trung - Tây Nguyên”.
Toàn cảnh hội thảo
Hội thảo có sự tham dự của ông Cao Quốc Hưng, nguyên Thứ trưởng Bộ Công Thương; ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk; ông Ngô Đức Thanh, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu Năng lượng - đại diện Viện Nghiên cứu, Chiến lược Chính sách Công Thương; ông Trần Văn Lượng, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam và đại diện Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công Thương), lãnh đạo Sở Công Thương các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên cùng đông đảo các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện tổ chức tín dụng và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến nông - lâm sản trên địa bàn.
Phát biểu khai mạc, ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, nhận định rằng miền Trung - Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng đang sở hữu nhiều tiềm năng để phát triển thương mại, năng lượng tái tạo và công nghiệp chế biến các sản phẩm nông nghiệp chủ lực. Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ quá trình công nghiệp hóa và mở rộng chế biến nông sản kéo theo những đòi hỏi ngày càng cao hơn về quản lý tài nguyên, kiểm soát chất thải và bảo vệ môi trường. Đây không chỉ là bài toán riêng của từng doanh nghiệp mà còn là thách thức đặt ra đối với toàn bộ công tác quy hoạch phát triển không gian công nghiệp của khu vực.
Ông Đào Mỹ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk phát biểu tại hội thảo
Từ thực tiễn khu vực Tây Nguyên, phát sinh khối lượng rất lớn phụ phẩm từ sản xuất nông - lâm nghiệp. Mỗi năm, khu vực tạo ra hơn 500.000 tấn vỏ trấu cà phê cùng hàng triệu tấn bã sắn, vỏ điều và phế phẩm gỗ. ThS. Ngô Đức Thanh, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, cho rằng có thể nghiên cứu các mô hình cụm công nghiệp (CCN) gắn với những ngành có lợi thế về nguyên liệu như chế biến cà phê, sắn, mía, gỗ và các sản phẩm nông - lâm nghiệp. Cùng với đó là nghiên cứu cơ chế hỗ trợ đầu tư hạ tầng kỹ thuật dùng chung theo quy định hiện hành, ưu tiên những công trình tạo lợi ích chung cho nhiều doanh nghiệp như hệ thống xử lý nước thải tập trung, cấp - thoát nước, thu gom và phân loại phụ phẩm, hạ tầng năng lượng và các công trình phục vụ cộng sinh công nghiệp.
Một vấn đề được đặt ra là cần từng bước chuyển cách tiếp cận quy hoạch CCN từ việc chủ yếu dựa trên địa giới hành chính và nhu cầu mặt bằng sản xuất sang tổ chức không gian sản xuất dựa trên vùng nguyên liệu, dòng vật chất và khả năng liên kết giữa các ngành. Theo hướng này, CCN sinh thái không chỉ là nơi tập trung doanh nghiệp mà còn hướng đến hình thành hệ thống liên kết giữa các cơ sở sản xuất, trong đó hạ tầng, năng lượng, nguyên liệu và sản phẩm phụ có thể được chia sẻ, tái sử dụng. Qua đó góp phần giảm chi phí sản xuất, hạn chế chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Trình bày tham luận tại hội thảo, ông Trần Văn Lượng, Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam, nhấn mạnh hai lợi thế cạnh tranh nổi bật của vùng Tây Nguyên, đó là nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp phong phú và tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là năng lượng mặt trời.
Khu vực này có thế mạnh về các cây trồng chủ lực như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, điều, sắn, mía, nhiều loại cây ăn quả và hoạt động chăn nuôi gia súc, gia cầm quy mô lớn. Hoạt động sản xuất và chế biến hàng năm tạo ra khối lượng rất lớn phụ phẩm, bao gồm vỏ cà phê, vỏ sầu riêng, vỏ điều, bã sắn, rơm rạ, thân cây, mùn cưa, phế phẩm gỗ và chất thải từ chăn nuôi. Nếu chỉ nhìn nhận đây là chất thải cần tiêu hủy hay xử lý đơn thuần thì sẽ bỏ lỡ một nguồn tài nguyên thực sự có giá trị.
"Điều quan trọng là phải thay đổi cách nhìn về phụ phẩm nông nghiệp và chăn nuôi. Trong kinh tế tuần hoàn, chất thải của quá trình sản xuất này có thể trở thành nguyên liệu đầu vào của một quá trình sản xuất khác. Khi được phân loại, thu gom và xử lý bằng công nghệ phù hợp, phụ phẩm có thể tạo ra những sản phẩm mới, từ đó vừa giảm áp lực môi trường, vừa tạo thêm giá trị kinh tế cho doanh nghiệp và người sản xuất", ông Trần Văn Lượng nhấn mạnh.
Trình bày tham luận từ góc độ quản lý nhà nước, ThS. Trương Việt Trường, đại diện Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Bộ Công Thương, cho biết ngành công nghiệp môi trường đang được định hướng trở thành ngành kinh tế chiến lược quốc gia.
Theo đó, Bộ Công Thương đang tập trung hoàn thiện khung pháp lý, nghiên cứu triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ tái chế, thúc đẩy thị trường thiết bị và công nghệ môi trường, đồng thời tăng cường kết nối và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực này. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực với khu vực miền Trung - Tây Nguyên trong bối cảnh các địa phương đang đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp và kiểm soát tác động môi trường.
Trên cơ sở tổng hợp các tham luận và ý kiến tại hội thảo, các chuyên gia đề xuất định hướng tổ chức lại không gian CCN Tây Nguyên theo hướng liên kết chuỗi giá trị nông - lâm sản. Tại Hội thảo, ThS. Ngô Đức Thanh cũng giới thiệu dự thảo Bộ tiêu chí đánh giá CCN sinh thái và lộ trình triển khai cho các tỉnh Tây Nguyên giai đoạn 2026 - 2030.
ThS Ngô Đức Thanh, Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công Thương phát biểu tại hội thảo
Với lợi thế về nguồn phế phụ phẩm nông nghiệp phong phú, tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo dồi dào cùng nhu cầu ngày càng tăng về xử lý chất thải công nghiệp, miền Trung - Tây Nguyên đang đứng trước thời cơ thuận lợi để hình thành các mô hình công nghiệp môi trường và cụm công nghiệp sinh thái. Đây được nhìn nhận là hướng đi chiến lược, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải, nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng tài nguyên và gia tăng giá trị cho chuỗi nông sản của khu vực. Trong bối cảnh miền Trung - Tây Nguyên đang đẩy nhanh tiến trình chế biến sâu nông - lâm sản, phát triển năng lượng tái tạo và mở rộng các hoạt động công nghiệp, yêu cầu đặt ra là xây dựng không gian sản xuất có đủ khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe hơn, nâng cao giá trị nông sản vùng, khai thác hiệu quả tài nguyên và gia tăng sức cạnh tranh của sản phẩm địa phương trên cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Đỗ Bích Ngọc - ThS.Hoàng Trung Hiếu
Phòng Nghiên cứu Năng lượng - VIOIT