Chiều ngày 10/06/2026, tại trụ sở 17 Yết Kiêu - Hà Nội, Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương đã tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước tác động đến phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam”. TS. Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng chủ trì hội thảo.
Tham dự buổi hội thảo có đại diện Cục Xúc tiến thương mại -Bộ Công Thương, cùng lãnh đạo các phòng, ban và đông đảo cán bộ nghiên cứu thuộc Viện.
Tại hội thảo, thay mặt nhóm nghiên cứu, đại diện Phòng Dự báo thị trường đã trình bày tóm tắt báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tác động đến ngành Công Thương trong tháng 5/2026. Báo cáo tập trung vào hai nội dung chính:
Thứ nhất, bức tranh vĩ mô và những thách thức cốt lõi: Kinh tế thế giới biến động mạnh do xung đột tại Trung Đông, gây áp lực lớn lên giá năng lượng, chi phí logistics và thúc đẩy làn sóng tích trữ hàng hóa toàn cầu. Đáng chú ý, việc Mỹ xếp Việt Nam vào nhóm “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” về sở hữu trí tuệ và khởi xướng điều tra theo Mục 301 đang tạo ra rào cản lớn cho xuất khẩu. Ở trong nước, dù sản xuất công nghiệp và thu hút FDI (vốn thực hiện đạt đỉnh 5 năm) tăng trưởng tích cực, song nền kinh tế phải đối mặt với áp lực nhập siêu 13,8 tỷ USD, hệ thống điện căng thẳng do phụ tải lập đỉnh và chỉ số CPI tăng 5,6% dưới sức ép từ giá nhiên liệu nhập khẩu.
Thứ hai, đề xuất giải pháp chiến lược: Nhóm nghiên cứu kiến nghị Nhà nước cần nâng cao năng lực dự trữ năng lượng quốc gia, đẩy nhanh các dự án theo Quy hoạch điện VIII và xử lý dứt điểm vi phạm sở hữu trí tuệ số. Đồng thời, cần tiếp tục kích cầu nội địa (giảm thuế VAT, hỗ trợ vốn) và chuyển dịch dòng vốn FDI vào công nghệ cao, bán dẫn, R&D. Đối với doanh nghiệp, cần chủ động đa dạng hóa nguồn cung, minh bạch truy xuất nguồn gốc và rà soát nghiêm túc quyền sở hữu trí tuệ để hạn chế rủi ro pháp lý.
Thảo luận tại hội thảo, đại diện các đơn vị đã đóng góp nhiều ý kiến phản biện sâu sắc nhằm hoàn thiện báo cáo. Các đại biểu cho rằng, cần làm rõ hơn tác động của xung đột Trung Đông đến chuỗi cung ứng năng lượng, logistics và giá cả hàng hóa. Đối với mảng tài chính - tiền tệ, cần bổ sung phân tích về chính sách lãi suất và làn sóng tích trữ nguyên nhiên liệu toàn cầu để lý giải thấu đáo hơn tình trạng nhập siêu của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm.
Phân tích sâu về bức tranh xuất nhập khẩu, các chuyên gia chỉ ra rằng, dù tổng kim ngạch 5 tháng đầu năm 2026 đạt con số ấn tượng (xuất khẩu đạt 215,66 tỷ USD, nhập khẩu đạt 229,46 tỷ USD), song mức nhập siêu 13,8 tỷ USD cần được bóc tách rõ nguyên nhân: do tăng nhập khẩu máy móc để mở rộng sản xuất hay do phụ thuộc vào giá nguyên liệu thế giới. Bên cạnh đó, cơ cấu xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào khối FDI (chiếm 79,8% với 172,76 tỷ USD), trong khi khối doanh nghiệp trong nước mới chỉ đạt 43,5 tỷ USD (tăng trưởng khiêm tốn 2,5%).
Phát biểu kết luận, TS. Nguyễn Văn Hội - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược, chính sách Công Thương đánh giá cao các ý kiến đóng góp tâm huyết. Viện trưởng chỉ đạo nhóm nghiên cứu cần tập trung so sánh, phân tích sâu bản chất dòng dịch chuyển xuất nhập khẩu và nhập siêu giữa 5 tháng đầu năm 2025 và 2026; làm rõ động lực tăng trưởng xuất khẩu thực chất đến từ đâu. TS. Nguyễn Văn Hội nhấn mạnh, báo cáo cần đưa ra các kiến nghị, giải pháp cụ thể và chi tiết hơn, đặc biệt là các cơ chế chính sách liên quan đến phòng vệ thương mại để bảo vệ nền sản xuất trong nước.
Hội thảo đã diễn ra thành công tốt đẹp, cung cấp nhiều luận cứ khoa học giá trị phục vụ công tác điều hành và hoạch định chính sách ngành Công Thương trong bối cảnh mới./.
Lương Thanh Hải
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT
Một số hình ảnh tại hội thảo:
