Trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ liên tục gia tăng các rào cản thuế quan và biện pháp phòng vệ thương mại, doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào mô hình gia công giá rẻ. Việc nhận diện rõ cơ hội, thách thức và triển khai đồng bộ các giải pháp đột phá chính là chìa khóa để hàng hóa Việt Nam vươn tầm bền vững...
Dư địa lớn từ thị trường xuất khẩu trọng điểm
Tại hội thảo “Thị trường Hoa Kỳ năm 2026, cơ hội, thách thức và những giải pháp đột phá cho Doanh nghiệp Việt Nam” đã diễn ra tại Hà Nội vào ngày 25/9/2026, đại diện Bộ Công Thương, Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 28-30% tổng kim ngạch xuất khẩu. Đặc biệt, thị trường này có tốc độ tăng trưởng ấn tượng, từ mức 450 triệu USD năm 1995, tăng lên gần 210 tỷ USD vào năm 2025, tức là tăng gấp khoảng 465 lần sau 30 năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 17%/năm, kim ngạch thương mại hai nước đã tăng nhanh chóng minh chứng cho sự trưởng thành và bản lĩnh tự tin đàm phán của doanh nghiệp Việt.
Song, bên cạnh những thuận lợi việc thách thức cho hàng Việt tại thị trường này cũng rất lớn, không chỉ là thuế quan mà còn có quy tắc xuất xứ ngày càng chặt chẽ, yêu cầu minh bạch về truy xuất nguồn gốc toàn chuỗi cung ứng (từ nguyên liệu đến thành phẩm), các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, an toàn sản phẩm, môi trường, lao động... ngày càng cao và toàn diện hơn.
Các giải pháp chủ yếu để doanh nghiệp bứt phá
Để xuất khẩu sang thị trường tiêu dùng khổng lồ trị giá 20.000 tỷ USD này, Các doanh nghiệp Việt và cơ quan quản lý cần tập trung thực hiện các giải pháp trọng tâm sau:
Các hiệp hội ngành hàng, địa phương và doanh nghiệp cần Quản trị rủi ro chính sách và pháp lý, quản lý chặt chẽ nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, lưu giữ đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc để đáp ứng các quy định khắt khe từ phía Hoa Kỳ. Đầu tư nâng cấp hệ thống quản trị nội bộ và quản lý chuỗi cung ứng số hóa nhằm tạo niềm tin vững chắc cho đối tác nhập khẩu, chủ động xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại từ sớm, bám sát diễn biến chính sách của Hoa Kỳ, chủ động cập nhật các quy định mới về rào cản kỹ thuật, kiểm dịch, an toàn vệ sinh thực phẩm và các biện pháp phòng vệ thương mại của Hoa Kỳ; đặc biệt là về hải quan, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh hóa, sử dụng năng lượng sạch, và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về lao động, an toàn sản phẩm và yêu cầu bền vững. Từng bước dịch chuyển tư duy từ gia công thuần túy (Made in Vietnam) sang tự thiết kế, tạo ra sản phẩm mang dấu ấn và giá trị gia tăng cao; Linh hoạt áp dụng các phương thức thanh toán an toàn khác cho các đơn hàng vừa và nhỏ.
Tiếp tục triển khai xúc tiến thương mại với thị trường Hoa Kỳ nhưng lựa chọn hình thức phù hợp, tiết kiệm hơn, hiệu quả hơn, cân đối giữa duy trì hiện diện thị trường với tối ưu hóa chi phí. Các hội chợ, triển lãm chuyên ngành lớn tại Hoa Kỳ vẫn rất quan trọng, nhưng cần được chuẩn bị kỹ hơn về mục tiêu, đối tác, khả năng theo đuổi đơn hàng sau xúc tiến và phương án xử lý rủi ro.
Gắn xúc tiến xuất khẩu với xúc tiến nhập khẩu và xúc tiến đầu tư, theo hướng góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại song phương theo hướng cân bằng, hài hòa và bền vững hơn. Việc nghiên cứu thúc đẩy nhập khẩu từ Hoa Kỳ các nguyên phụ liệu, máy móc, thiết bị, công nghệ và đầu vào phục vụ sản xuất trong nước cũng là một hướng cần quan tâm.
Doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho hệ thống quản trị nội bộ, quản lý chuỗi cung ứng, dữ liệu nguyên liệu, hồ sơ xuất xứ, tiêu chuẩn lao động, môi trường và bộ hồ sơ phản hồi khi bị yêu cầu kiểm tra. Đây là điều kiện để giữ được uy tín, giảm rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất tại thị trường Hoa Kỳ.
Tiếp tục đẩy mạnh cung cấp thông tin thị trường chuyên sâu, cảnh báo sớm các thay đổi chính sách, vụ việc điều tra và yêu cầu kỹ thuật mới thông qua hệ thống dữ liệu, hội thảo, tọa đàm và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp.
Hai nước tiếp tục duy trì đàm phán để sớm hướng tới ký kết một hiệp định phù hợp, ổn định và có tính dự báo cao hơn, qua đó tạo khuôn khổ rõ ràng cho thương mại và đầu tư song phương trong giai đoạn tới. Cùng với đó, tăng cường hơn nữa các cơ chế trao đổi chính sách chuyên đề, đặc biệt là các cơ chế như: Đối thoại an ninh năng lượng, đối thoại về chuỗi cung ứng, tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển đổi xanh và hợp tác công nghiệp. Những cơ chế này không chỉ giúp xử lý các vấn đề trước mắt, mà còn tạo nền tảng để quan hệ kinh tế - thương mại Việt Nam và Hoa Kỳ phát triển theo hướng cân bằng hơn, hài hòa, bền vững hơn trong dài hạn./.
Ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu phát biểu tại Hội thảo
Đinh Thị Bích Liên
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT