Ngày 10/12/2025, tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 (Luật An ninh mạng năm 2025) và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.
Luật số 116/2025/QH15 thể chế hóa đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về bảo vệ an ninh quốc gia, chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, đặt hoạt động bảo vệ an ninh mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước; đồng thời bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ an ninh mạng với phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi số quốc gia.
Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa, hợp nhất các quy định còn phù hợp của Luật An ninh mạng năm 2018 và Luật An toàn thông tin mạng năm 2015, tạo sự đồng bộ, thống nhất, xuyên suốt của hệ thống pháp luật, phục vụ cuộc cách mạng đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Những nội dung mới trong Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 gồm:
1. Hoàn thiện và thống nhất hệ thống khái niệm làm nền tảng cho quản lý và bảo vệ an ninh mạng
Luật An ninh mạng năm 2025 đã có bước đổi mới quan trọng về kỹ thuật lập pháp thông qua việc chuẩn hóa, thống nhất hệ thống khái niệm cơ bản làm nền tảng cho quản lý nhà nước về an ninh mạng. Đây là thay đổi có ý nghĩa căn bản, khắc phục tình trạng phân tán, thiếu thống nhất giữa các khái niệm về "an toàn thông tin mạng" và "an ninh mạng" trong hệ thống pháp luật giai đoạn trước, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, đồng bộ cho việc tổ chức thi hành Luật.
2. Bổ sung, cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm gắn với sự phát triển của khoa học, công nghệ và các phương thức hoạt động mới trên không gian mạng
Luật An ninh mạng năm 2025 đã kịp thời cập nhật và luật hóa nhiều hành vi vi phạm mới phát sinh trong quá trình ứng dụng công nghệ cao, khắc phục khoảng trống pháp lý của các quy định trước đây, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho công tác phòng ngừa, đấu tranh và xử lý vi phạm trên không gian mạng.
Những quy định nêu trên đã mở rộng đáng kể phạm vi điều chỉnh của Luật An ninh mạng năm 2025, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để các lực lượng chức năng chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các nguy cơ an ninh mạng mới phát sinh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện.
3. Hoàn thiện cơ chế bảo vệ an ninh mạng theo cấp độ đối với hệ thống thông tin
Luật An ninh mạng năm 2025 đã thể chế hóa cách tiếp cận quản lý an ninh mạng dựa trên mức độ rủi ro và tầm quan trọng của hệ thống thông tin, thay thế mô hình áp dụng biện pháp bảo vệ mang tính dàn trải, cào bằng. Theo đó, nguồn lực được ưu tiên tập trung bảo vệ các hệ thống thông tin quan trọng, có phạm vi và mức độ ảnh hưởng lớn đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội.
Cơ chế bảo vệ an ninh mạng theo cấp độ nêu trên tạo điều kiện để Nhà nước và xã hội tập trung, sử dụng hiệu quả nguồn lực nhằm bảo vệ vững chắc các hạ tầng trọng yếu, bảo đảm sự an toàn, ổn định và khả năng vận hành liên tục của các hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia trước các nguy cơ, thách thức trên không gian mạng.
4. Tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet và các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam
Luật An ninh mạng năm 2025 đánh dấu sự chuyển đổi quan trọng trong cách tiếp cận quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng, theo đó chuyển từ cơ chế phối hợp mang tính tự nguyện sang xác lập nghĩa vụ pháp lý bắt buộc, áp dụng thống nhất đối với cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam. Việc quy định rõ các trách nhiệm cụ thể nhằm bảo đảm tính nghiêm minh, hiệu lực và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về an ninh mạng
5. Khẳng định bảo đảm an ninh dữ liệu là bộ phận quan trọng của bảo vệ an ninh mạng
Luật An ninh mạng năm 2025 thể hiện sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý nhà nước về an ninh mạng, từ cách tiếp cận chủ yếu tập trung bảo vệ hạ tầng kỹ thuật sang bảo vệ dữ liệu - tài nguyên số có giá trị cốt lõi của nền kinh tế số và xã hội số. Lần đầu tiên, khái niệm "an ninh dữ liệu" được luật hóa một cách đầy đủ, xác lập vị trí độc lập trong hệ thống pháp luật
Luật An ninh mạng năm 2025 đã hình thành khung pháp lý tương đối đầy đủ về an ninh dữ liệu, tạo nền tảng cho việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi xâm phạm dữ liệu, qua đó góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp trong môi trường số.
6. Bổ sung, tăng cường các quy định về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, đồng thời mở rộng yêu cầu bảo vệ đối với người cao tuổi và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi
Luật An ninh mạng năm 2025 tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán của Nhà nước trong việc bảo vệ con người làm trung tâm của quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là trẻ em và các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trên không gian mạng. Luật không chỉ tăng cường các biện pháp bảo vệ trẻ em, mà còn mở rộng yêu cầu bảo vệ đối với người cao tuổi và người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi. Các quy định này được thiết kế theo hướng xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa gia đình, nhà trường và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng.
7. Khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an ninh mạng; ưu tiên đầu tư hạ tầng, sản phẩm và dịch vụ an ninh mạng trong nước
Luật An ninh mạng năm 2025 thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn của Nhà nước trong lĩnh vực an ninh mạng, theo đó xác định an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ mang tính kỹ thuật đơn thuần, mà là quá trình xây dựng năng lực tự chủ về công nghệ, hình thành nền công nghiệp an ninh mạng trong nước, từng bước bảo đảm chủ quyền số quốc gia. Quan điểm này được cụ thể hóa thông qua hệ thống các cơ chế ưu đãi, hỗ trợ và đầu tư đồng bộ nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ trong lĩnh vực an ninh mạng./.
Phan Thế Quyết
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT