Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 với tỷ lệ tán thành rất cao. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu lần đầu tiên nước ta có một đạo luật riêng điều chỉnh toàn diện lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT). Sự ra đời của Luật TMĐT 2025 không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý trong nền kinh tế số mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp trên không gian mạng.
Phản ứng linh hoạt trước hơi thở của thời đại
Những năm gần đây, TMĐT tại Việt Nam phát triển nhanh chóng, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế số. Tuy nhiên, bên cạnh những tiện ích mang lại, môi trường kinh doanh trực tuyến cũng phát sinh nhiều vấn đề phức tạp như: kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ; quảng cáo sai sự thật; lợi dụng livestream để trục lợi; lộ lọt dữ liệu cá nhân; xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng…
Trong bối cảnh đó, việc ban hành Luật TMĐT 2025 được đánh giá là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, kịp thời bịt kín các khoảng trống pháp lý, tạo nền tảng cho thị trường TMĐT phát triển bền vững.
Với 7 chương, 41 điều, Luật mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với nhiều loại hình hoạt động mới như: sàn giao dịch TMĐT, mạng xã hội có hoạt động kinh doanh, nền tảng tích hợp trung gian và hoạt động livestream bán hàng trên không gian mạng.
Nhiều điểm mới quan trọng, tăng cường trách nhiệm và minh bạch
Một trong những điểm nổi bật của Luật TMĐT 2025 là quy định về định danh người bán thông qua hệ thống định danh điện tử quốc gia VNeID. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong công tác quản lý nhà nước, giúp xác thực thông tin người bán, hạn chế tình trạng sử dụng tài khoản “ảo” để kinh doanh hàng hóa vi phạm pháp luật, đồng thời hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý thuế, chống thất thu ngân sách.
Đối với hoạt động livestream bán hàng, Luật lần đầu tiên quy định rõ trách nhiệm của người bán, người livestream, KOLs, KOCs và chủ quản nền tảng. Các hành vi quảng cáo sai sự thật, cung cấp thông tin gian dối hoặc tiếp tay cho hoạt động vi phạm pháp luật sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Luật cũng phân loại các nền tảng TMĐT thành nhiều nhóm để áp dụng cơ chế quản lý phù hợp, vừa bảo đảm kiểm soát hiệu quả, vừa tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân trong môi trường số.
Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên không gian mạng
Một nội dung quan trọng khác của Luật là tăng cường bảo vệ người tiêu dùng trong giao dịch điện tử. Theo đó, các nền tảng TMĐT phải công khai thông tin chủ sở hữu, chính sách bảo mật dữ liệu, cơ chế giải quyết khiếu nại và trách nhiệm bảo vệ thông tin cá nhân của khách hàng.
Đặc biệt, Luật quy định các nền tảng nước ngoài có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, sử dụng tiếng Việt, tên miền “.vn” hoặc có doanh thu lớn phải thiết lập pháp nhân hoặc đại diện hợp pháp tại Việt Nam. Quy định này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.
Ngoài ra, cơ chế ký quỹ đối với các nền tảng không hiện diện thương mại tại Việt Nam sẽ giúp tăng khả năng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm trách nhiệm bồi thường khi xảy ra tranh chấp hoặc vi phạm.
Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, bền vững
Luật TMĐT 2025 cũng hoàn thiện khung pháp lý đối với các dịch vụ hỗ trợ như thanh toán điện tử, logistics, chứng thực hợp đồng điện tử, hạ tầng kỹ thuật số… Các đơn vị cung cấp dịch vụ phải nâng cao trách nhiệm bảo mật thông tin, phối hợp với cơ quan chức năng trong công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý vi phạm.
Việc gắn kết trách nhiệm giữa các chủ thể trong hệ sinh thái TMĐT sẽ góp phần xây dựng môi trường giao dịch trực tuyến an toàn, chuyên nghiệp, tạo niềm tin cho người dân và doanh nghiệp khi tham gia kinh doanh trên không gian mạng.
Chung tay xây dựng văn hóa kinh doanh số văn minh
Việc ban hành Luật TMĐT 2025 là bước đi quan trọng nhằm triển khai hiệu quả chủ trương chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Không chỉ dừng lại ở vai trò quản lý, Nhà nước còn hướng tới kiến tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp và người dân phát triển kinh tế số, mở rộng thị trường, đưa hàng hóa Việt Nam vươn ra thế giới.
Từ nay đến thời điểm Luật chính thức có hiệu lực vào ngày 1/7/2026, mỗi tổ chức, cá nhân cần chủ động tìm hiểu, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật khi tham gia hoạt động TMĐT. Qua đó, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch, an toàn, văn minh; phục vụ hiệu quả sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới./.
Phan Thế Quyết
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT