Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới (Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 28-8-2026).
Bối cảnh & Sự cần thiết
Sau 3 năm triển khai các nghị quyết của Bộ Chính trị khóa XIII về 6 vùng kinh tế - xã hội, phát triển vùng vẫn còn hạn chế: quy hoạch chồng lấn, thiếu liên kết; kết cấu hạ tầng là điểm nghẽn; liên kết vùng còn yếu. Nghị quyết 27-NQ/TW ban hành nhằm khai thác không gian phát triển mới sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và áp dụng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. (Nghị quyết này chính thức thay thế các Nghị quyết số 11, 13, 23, 24, 26, 30-NQ/TW của khóa XIII).
Quan điểm chỉ đạo
Theo đó, Nghị quyết 27 của Bộ Chính trị nhấn mạnh quan điểm phát triển vùng là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, tổ chức lại không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh mới.
Tổ chức lại không gian phát triển quốc gia thống nhất trên cơ sở xác định rõ vai trò, vị trí, chức năng, lợi thế, bản sắc và sứ mệnh phát triển của từng vùng trong tổng thể phát triển đất nước theo hướng bền vững.
Phát huy liên kết, bổ trợ và lan tỏa giữa các vùng, vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, chuỗi đô thị và các trung tâm kinh tế; khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới trong giới hạn sinh thái, phù hợp với khả năng chịu tải của môi trường, khắc phục tư duy cục bộ, phát triển dàn trải, trùng lặp.
Mục tiêu và tầm nhìn
Đến năm 2030: Tái cấu trúc, khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ với không gian quốc gia; bảo đảm an ninh năng lượng, lương thực, nguồn nước.
Tầm nhìn đến năm 2045: Vận hành theo mô hình kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế dữ liệu, kinh tế tuần hoàn; xây dựng kết cấu hạ tầng thông minh, kết nối thông suốt; phấn đấu có ít nhất 5 đô thị đạt tầm cỡ quốc tế.
10 nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm
Nghị quyết số 27-NQ/TW nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:
1.Tổ chức không gian & Quy hoạch vùng: Phát triển theo hướng đa tầng, đa cực (đất liền, biển, không gian ngầm, không gian số). Chuyển từ phát triển theo địa giới hành chính sang phát triển theo chức năng và thế mạnh.
2. Hoàn thiện thể chế: Áp dụng nguyên tắc "cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm, cùng hưởng lợi" cho các dự án liên vùng. Đổi mới mô hình Hội đồng điều phối vùng và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.
3. Đổi mới mô hình tăng trưởng: Lấy Khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm động lực chủ yếu. Phát triển kết cấu hạ tầng trở thành một ngành kinh tế chiến lược. Tập trung đầu tư công để dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực tư nhân.
4. Phát triển hạ tầng đồng bộ: Ưu tiên trục Bắc - Nam thế hệ mới (tích hợp đường bộ, đường sắt, năng lượng, cáp quang) và hành lang Đông - Tây. Đẩy nhanh tiến độ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt đô thị và đường sắt kết nối cảng biển/quốc tế.
5. Hệ thống đô thị & Cực tăng trưởng: Tập trung phát triển hai cực lớn là vùng đô thị Hà Nội và TP.HCM. Khuyến khích một số địa phương đủ điều kiện lên thành phố trực thuộc Trung ương.
6. Nguồn nhân lực & KHCN: Đột phá đào tạo nhân lực cho công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn. Hình thành chuỗi liên kết các khu công nghệ cao và cụm trung tâm dữ liệu quốc gia gắn với từng vùng.
7. Văn hóa, xã hội & Y tế: Phát triển văn hóa vùng gắn với công nghiệp văn hóa; hiện đại hóa các bệnh viện tuyến trung tâm/vùng để giảm tải tuyến trên; bao phủ BHYT và chăm sóc sức khỏe toàn dân.
8. Môi trường & Biến đổi khí hậu: Liên kết vùng trong xử lý ô nhiễm nước, rác thải và ngập úng; kiểm soát sụt lún, xâm nhập mặn ở ĐBSCL và các đô thị ven biển; bảo vệ rừng đầu nguồn và rừng ngập mặn.
9. Quốc phòng, an ninh & Đối ngoại: Kết hợp phát triển kinh tế với củng cố thế trận quốc phòng; phát triển công nghiệp quốc phòng/an ninh lưỡng dụng; khai thác các FTA thế hệ mới và thúc đẩy hợp tác quốc tế liên vùng.
10. Xây dựng Đảng & Hệ thống chính trị: Đổi mới bộ máy chính quyền địa phương phù hợp mô hình 2 cấp; đẩy mạnh phân cấp theo phương châm "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"; lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả./.
Đỗ Thị Bích Thủy
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT