Ngày 02/12/2025, tại Jakarta – Indonesia, Hội nghị Báo cáo cuối cùng (Final Report Conference) của Diễn đàn đối thoại Think Tank ASEAN-Hàn Quốc (AKTD) lần thứ 3 đã chính thức khép lại chuỗi hoạt động sôi nổi của năm 2025. Đại diện Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (VIOIT), Tiến sĩ Trịnh Quốc Vinh đã có bài tham luận tại phiên bế mạc, đề xuất ba trụ cột hợp tác chiến lược nhằm giải quyết "nghịch lý nội địa hóa" và thúc đẩy chuyển đổi xanh trong khu vực.
Hành trình AKTD năm 2025 đi từ khởi động đến tầm nhìn chiến lược. AKTD là dự án hợp tác nghiên cứu chính sách kinh tế trọng điểm, được hình thành sau khi quan hệ ASEAN - Hàn Quốc được nâng cấp lên "Đối tác chiến lược toàn diện". Với chủ đề xuyên suốt năm 2025 là "Tái cấu trúc chuỗi cung ứng đảm bảo phát triển bền vững và toàn diện", VIOIT đã tham gia tích cực và đóng vai trò nòng cốt xuyên suốt ba giai đoạn quan trọng của dự án:
Hành trình bắt đầu từ phiên khởi động (Kick-off) vào tháng 3/2025 tại Jakarta. Tại đây, đoàn công tác của VIOIT (gồm bà Trần Thị Quỳnh và bà Giáp Minh Huyền) đã cùng các đối tác thống nhất phương pháp luận nghiên cứu và kế hoạch hành động giai đoạn 2025-2028. Tiếp nối đà hợp tác, phiên thứ nhất diễn ra vào tháng 5/2025 tại Jeju (Hàn Quốc), bên lề Hội nghị Bộ trưởng Thương mại APEC. Tại phiên này, đại diện VIOIT (bà Trần Thị Phương Thảo, bà Trần Thị Quỳnh) đã cùng Viện Kinh tế Công nghiệp và Thương mại Hàn Quốc (KIET) và 9 viện nghiên cứu ASEAN chính thức ký kết "Hướng dẫn vận hành AKTD", xác lập nền tảng hợp tác bền vững cho mạng lưới Think Tank khu vực.
Bước sang Phiên thứ hai vào tháng 9/2025 tại Kuala Lumpur (Malaysia), gắn liền với Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN-Hàn Quốc, đại diện VIOIT (ông Nguyễn Tuấn Minh) đã trình bày báo cáo sơ bộ, tập trung vào các sáng kiến liên kết khu vực và nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các chuyên gia quốc tế để hoàn thiện nghiên cứu.
Tại Hội nghị Báo cáo cuối cùng vừa diễn ra ngày 02/12, qua Phiên bế mạc với chủ điểm nhận diện "Nghịch lý nội địa hóa", các đại biểu đã cùng nhau công bố kết quả nghiên cứu chung sau một năm hoạt động. Thay mặt VIOIT, Tiến sĩ Trịnh Quốc Vinh - Ủy viên Hội đồng Khoa học Viện - đã trình bày tham luận với chủ đề: "Điều kiện chuỗi cung ứng đặc thù tại ASEAN: Trường hợp của Việt Nam và Khuyến nghị chính sách".
Phân tích bối cảnh kinh tế, đại diện VIOIT nhận định Việt Nam đang có sự phục hồi mạnh mẽ theo hình chữ V với mức tăng trưởng GDP năm 2024 ước đạt 7,09%, khẳng định vị thế là cửa ngõ chiến lược kết nối ASEAN và Đông Bắc Á. Tuy nhiên, bài tham luận đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn mang tính cấu trúc, đặc biệt là sự mất cân đối trong cán cân thương mại và sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Hàn Quốc và Trung Quốc.
Đáng chú ý, Tiến sĩ Vinh đã nêu bật "Nghịch lý nội địa hóa": Dù Việt Nam là quốc gia xuất khẩu điện thoại di động lớn thứ 2 thế giới, tỷ lệ nội địa hóa chỉ dừng lại ở mức 15-20%, và công nghiệp hỗ trợ trong nước mới chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu của các doanh nghiệp FDI. Điều này đặt ra rủi ro lớn về tính bền vững của chuỗi cung ứng trước các biến động địa chính trị.
Để giải quyết các thách thức trên và định hình hướng đi cho năm 2026, VIOIT đã đề xuất ba giải pháp chiến lược, gồm: (1) Chương trình liên kết công nghiệp "Win-Win": Thiết lập nền tảng kết nối B2B chuyên biệt để tích hợp các doanh nghiệp FDI Hàn Quốc với các nhà cung cấp Việt Nam có năng lực. Mục tiêu là chuyển dịch từ mô hình "lắp ráp" sang hệ sinh thái "Made in Vietnam", giúp giảm chi phí logistics và rủi ro cho nhà đầu tư. (2) Đối tác chiến lược về khoáng sản & năng lượng thiết yếu: Tận dụng lợi thế trữ lượng đất hiếm lớn thứ 2 thế giới của Việt Nam (22 triệu tấn) kết hợp với công nghệ chế biến sâu của Hàn Quốc. VIOIT đề xuất thành lập "Nhóm công tác chung" về chế biến đất hiếm và sản xuất pin, hướng tới chuỗi cung ứng khép kín cho ngành xe điện. (3) Hành lang logistics xanh và tiêu chuẩn số: Hài hòa hóa các tiêu chuẩn dữ liệu thương mại xuyên biên giới và thực thi các giao thức "Hải quan Xanh" để đáp ứng các quy định ESG khắt khe như cơ chế CBAM, đảm bảo năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu.
Kết luận cho bài tham luận của mình, Tiến sĩ Trịnh Quốc Vinh nhận xét: "Việt Nam coi quan hệ đối tác ASEAN-Hàn Quốc không chỉ là quan hệ thương mại giao dịch, mà là một liên minh công nghiệp toàn diện. Chúng tôi sẵn sàng chuyển mình từ một cơ sở sản xuất thành một đối tác của đổi mới sáng tạo, bền vững và an ninh chuỗi cung ứng".
Sự kiện kết thúc thành công tốt đẹp, mở ra những định hướng hợp tác thực chất cho năm 2026, khẳng định vai trò chủ động và tầm nhìn chiến lược của VIOIT trong việc tham mưu chính sách công nghiệp và thương mại quốc gia.
TS. Trịnh Quốc Vinh
Ban Hợp tác quốc tế - VIOIT
Một số hình ảnh tại hội nghị:
